'एनिमल फार्म' र हाम्रो नयाँ नेपाल

 

               'एनिमल फार्म' र हाम्रो नयाँ नेपाल

(This article was firstly published on purwanchal dainik, Nepal dated: monday, 20 october, 2014; Nepali date: 2071 karthik 3)

 

सन् १९४४ मा प्रकाशित उपन्यासकार जर्ज अरवेलको पुस्तक 'एनिमल फार्म' यस्तो पुस्तक हो जुन कल्पनाको उच्च उडानको माध्यमले समानता र भाईचारा मार्फत नै समृद्धि र सुखी राष्ट्रका दुई आधार हुने कुरामा जोड दिएको पाईन्छ | एउटा यस्तो कथा जहाँ मानिसले केहि बुद्धिमान जनावरहरुको उक्साहटबाट तमाम जनावर बिद्रोह झेल्नुपर्ने हुन्छ |

बिद्रोह सफल पनि हुन्छ र जनावरहरु पुर्णरुपमा स्वतन्त्र हुन्छन तर समयको अन्तरालसंगै फार्म एक मानिसको ठाउँमा धुर्त जनावरको समुहको अधिनमा जान्छ जसले जनवरका हक अधिकार र स्वतन्त्राको जप जप्दै जनावरहरुमा दमन र असमानताको नयाँ खेल शुरू गर्छन | यसरी स्वतन्त्र र स्वयत्त घोषित 'एनिमल फार्म' नवशोषण र सामन्ती चिन्तनको विकासले पुरानै 'मेजर् फार्म' मा बदलिन्छ जसका व्यवस्थापन मानिसले गर्थे | यसरी अरवेल आफ्नो सटिक कथा मार्फत प्रभाबकारी र स्पष्ट रुपमा समानता र भाइचाराको पक्षमा विचार राखेका छन् |

विगत आठ बर्षदेखि नेपाल संबिधान निर्माण प्रक्रियामा छ | बिभिन्न चरणका आन्दोलन र विद्रोहको उपज हो संविधानसभा | राणाशासन्,राजतन्त्र, पन्चायती लगायत विभिन्न राजनीतिक तथा सामाजिक व्यवस्था हामीले झेलिसकेका छौ, जुन हाम्रो पक्षमा कहिलै थिएन | तिनै व्यवस्थाहरुमा लादिने दमन, असमानता र भेदभावपूर्ण कारकतत्वका कारण आज हामी संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको बाटोमा छौ | गणतान्त्रिक नेपाल एक फरक कार्यदिशा मात्र नभएर जनताको मानवअधिकार, हक, स्वतन्त्रता, सम्मान र स्वाभिमानको पनि प्रतिक हो जसको सस्थागत हेतु हाम्रा ६०१ प्रतिनिधिहरु संसदमा संबिधान लेखन प्रक्रियामा छन् |  यति हुदाहुदै पनि परिस्थिति ढुक्क र खुसी भएर बस्ने खालको छैन आमजनसमुदायले | कताकता हामी फेरी पुरानै बाटोमा त हिड्न पुगने त हैनौ ? आसंका बढेर गएको छ | हिजोका बिद्रोही र जनआन्दोलनको औचित्यमाथि प्रश्न उठ्न थालेका छन् | आज दुर्गमका जनता सामान्य ज्योरोमा सिटामोल नपाएर ज्यान गुमाईरहेका छन् भने तिनै जनताका नेता महँगो सरकारी खर्चमा उपचारका निम्ति विदेशमा जान्छन |

(source of image is internet)

न्याय नपाई जनता अनसनमा मर्छन भने अपराधी खुलेआम सुरक्षा निकायसंग हात मिलाई हिडिराखेका छन् | हारेको नेता मन्त्रीदेखि लिएर प्रधानमन्त्रीसम्म भएका छन् | हिजो जनताबीच बाडिएका हक, सम्मान, र अधिकारका मीठो सपना आजको बास्तबिकतासंग कुनै मेल खादैन | जनताका मौलिक हकलाई छाडी शासनसंज्ञा केन्द्रको विषय बन्दैछ राजनीतिमा | सरकार र उसका काम कारवाही कसका लागि, किन र कतातिर लक्षित् छन् रनभुल्लमा पर्दैछन् आमजनासमुदाय | हिजोका आन्दोलनहरुमा आन्दोलित जनता आज राजनैतिक दलका बेग्ला- बेग्लै भएका छन् – कोहि कांग्रेस, कोहि एमाले त कोहि माओबादी, मधेसबादी आदि इत्यादी | हिजोका जनतालाई दिएको आश्वासन आज मित्या साबित हुदैछ | के यसरी नै हामी हाम्रो लक्ष्यमा पुग्छौ त ? जहाँका राजनीतिले जनताका समस्या हल बोकेको हुदैनन | पक्कै पनि हामी  हाम्रो लक्ष्य प्राप्तिको आशा राख्नु हाम्रा राजनीतिक दलको मुर्खता शिवाय केहि हैन |

अरवेल तिनै काल्पनिक कथा र तिनका पात्रहरु झैँ छन् हाम्रा नेताज्यूहरुका व्यवहार | राजनीतिक सहमतिका बुदाहरुमा जनताका हितका कुरा पर्ने छाडेका छन्, हाम्रो नया नेपालमा | 'सानालाई ऐन, ठुलालाई चैन' को परिस्थिति सिर्जना हुदैछ | केहि राजनीति दल सामाजिक कार्यदिशा तथा सहमतिलै छाडी बाकी सब कार्यहीन भएका छन् | हेश आज समानता र भाइचारा स्थापना गर्नुमा लागनुको उल्टो सामाजिक, आर्थिक, राजनीतिक तथा जातीय दन्दमा अग्रसर हुदैछ | के यी सम्पूर्ण कुराहरु हाम्रो राष्ट्रिय समस्याका बिषय बाहिर पर्न थालेका हुन् त ? जसको कुनै हल हुन सक्दैन ?

Happy Reading!